Корт qoidalari

Корт — toʻrt kishilik jamoaviy karta oʻyini. Ikki kishi ikki kishiga qarshi oʻynaydi, sheriklar bir-biriga qarama-qarshi oʻtiradi. Partiyaning maqsadi — 7 ta qoʻlni birinchi boʻlib olish. Quyida KORT’da qanday ishlasa, shunday holdagi toʻliq qoidalar barcha nozik jihatlari bilan berilgan.

Oʻyin haqida qisqacha#

Notanish soʻzlar — держатель, царь, троп, корт, бавян — quyida tushuntirilgan va lugʻatda jamlangan.

Koloda va kartalarning kattaligi#

52 talik toʻliq koloda bilan oʻynaladi: toʻrtta mast, har birida 13 tadan karta, ikkilikdan tuzgacha. Har bir oʻyinchiga 13 ta karta tushadi.

Mastlar bir-biriga teng emas:

• козырь (partiyada tanlangan eng kuchli mast) hammasidan katta: har qanday козырь boshqa mastdagi istalgan kartani uradi;
• yurilgan mast — qoʻldagi birinchi kartaning masti — козырь boʻlmagan boshqa mastlardan katta;
• uchinchi mastdagi karta — козырь ham, yurilgan mast ham boʻlmasa — qoʻlni ola olmaydi, hatto tuz boʻlsa ham.

Jamoalar va joylar#

Stolda toʻrtta oʻyinchi. Sherik roʻparangda oʻtiradi, raqiblar — chapda va oʻngda. Navbat bilan soat miliga teskari yuriladi: ekranda bu pastda sen, keyin oʻngdagi oʻyinchi, yuqorida sherik va chapdagi oʻyinchi.

Tabloda oʻngda jamoangning hisobi («МЫ»), chapda — raqiblarniki («ОНИ»). «ПОБЕДЫ» qatori match gʻalabalarini xuddi shu tartibda koʻrsatadi: chapda raqiblarniki, oʻngda sizniki.

Tarqatish va козырь tanlash#

Har bir partiyada oʻyinchilardan biri — держатель козыря (козырь egasi). U козырь tanlaydi va partiyada birinchi yuradi. Tarqatish bunday boʻladi:

1. Держатель birinchi 5 ta kartani oladi va shularga qarab козырь tanlaydi.
2. Козырь tanlangach, qolgan uchtasi 5 tadan karta oladi.
3. Hammaga yana 4 tadan, keyin yana 4 tadan karta tarqatiladi. Har kimda 13 ta karta boʻladi.

Козырь qilib toʻrtta mastdan istalganini tanlash mumkin — hatto beshta karta orasida yoʻq mastni ham. Beshinchi tugma ham bor — 13: unda держатель oladigan oxirgi, 13-kartaning masti козырь boʻladi. Bu karta tarqatishda bir soniyaga hammaga ochiq koʻrsatiladi, u tarqatilmaguncha esa козырь nishonida «13» turadi.

Козырь stol ustidagi nishonda doim koʻrinib turadi: yon tomonlarda mast belgisi, oʻrtada yozuv. Yozuv oʻzgaradi: Козырь, Царь, Троп yoki Троп 7 — hozir nima e’lon qilinganiga qarab.

Козырь kimda boʻladi#

Mashqda birinchi partiyada козырь doim senda boʻladi. Keyin козырь doim oʻtgan partiyani yutgan jamoada boʻladi, jamoa ichida esa bunday oʻtadi:

Oʻyin jarayoni#

• Partiyadagi birinchi qoʻlni держатель козыря boshlaydi. Keyin har bir qoʻlni oldingisini olgan oʻyinchi boshlaydi.
• Qoʻlni boshlagan oʻyinchi istalgan kartani qoʻyadi (козырь bilan boshlash haqida — quyida). Uning masti yurilgan mast boʻladi.
• Qolganlar, agar yurilgan mast ularda boʻlsa, shu mast bilan yurishi shart. Yurish mumkin boʻlmagan kartalar sening navbatingda xiralashtirib koʻrsatiladi.
• Agar yurilgan mast boʻlmasa, istalgan kartani qoʻyish mumkin: козырь yoki boshqa mastdan tashlash. Козырь bilan urish shart emas, kattaroq karta bilan bosib ketish ham shart emas.
• Qoʻlni eng katta козырь oladi. Козырь boʻlmasa — yurilgan mastning eng katta kartasi.
• Bir jamoa 7 ta qoʻl olishi bilan partiya tugaydi, qolgan kartalar oʻynalmaydi. Istisno — бавян, unda 13 ta qoʻlgacha oʻynaladi.

БакытНапарник

ТимурСоперник

ЭрланСоперник

АзаматТы

♥Козырь♥

ОНИ0МЫ0

1. Sen birinchi boshlaysan — pika korolini qoʻyasan. Pika — yurilgan mast.
2. Navbat soat miliga teskari oʻtadi. Oʻngdagi raqib pika qoʻyishi shart — pika toʻqqizligini qoʻyadi.
3. Sherigingda pika yoʻq. U istalgan kartani qoʻya oladi — va козырь bilan uradi: chervi beshligi.
4. Chapdagi raqib pika tuzini qoʻyadi: bu eng katta pika, lekin козырь boshqa mastdagi istalgan kartadan katta.
5. Qoʻlni sheriging oladi: uning chervi beshligi — bu qoʻldagi yagona козырь.
6. Qoʻl jamoangga oʻtadi, keyingi qoʻlni esa sheriging boshlaydi.

Козырь bilan boshlash: царь va троп#

Qoʻlni shunchaki козырь bilan boshlab boʻlmaydi. Козырь bilan boshlayotgan oʻyinchi jamoasi keyin qanday yurishini e’lon qiladi: царь yoki троп. Birinchi karta qilib козырь qoʻysang, oʻyin tanlov oynasini koʻrsatadi (qachon tanlov boʻlmasligi — quyida).

Царь#

Царь — bu козырь bilan bir marta boshlash. Keyingi qoʻlda jamoang козырь boʻlmagan karta bilan boshlashi kerak. Shundan keyin cheklov olib tashlanadi.

• Agar царь e’lon qilingan qoʻlni raqiblar olsa, царь shunchaki bekor boʻladi.
• Agar boshlashi kerak boʻlgan oʻyinchining qoʻlida faqat козырь kartalar boʻlsa, taqiq unga taalluqli emas: baribir boshqa karta yoʻq.

Троп#

Троп — bu ketma-ket uch marta козырь bilan boshlash majburiyati. Троп e’lon qilingan qoʻl — uchtadan birinchisi.

• Jamoang qoʻllarni olib turgan ekan, ikkalangizdan qaysi biri qoʻlni olgan boʻlsa, oʻsha козырь bilan boshlashi kerak.
• Agar qoʻlni raqib olsa, троп butunlay bekor boʻladi.
• Agar qoʻlni jamoangdagi oʻyinchi olsa-yu, lekin unda козырь karta boʻlmasa, троп ham butunlay bekor boʻladi.
• Козырь bilan uchta boshlash oʻynalgach, sen ham, sheriging ham козырь bilan boshlay olmaysizlar (boshqa mastlar boʻlsa), toki biringiz козырь boʻlmagan karta bilan boshlamaguncha.

БакытНапарник

ТимурСоперник

ЭрланСоперник

АзаматТы

♠Козырь♠

ОНИ0МЫ0

ТРОП

1. Козырь — pika. Sen pika tuzi bilan boshlaysan va троп e’lon qilasan — bu козырь bilan uchta boshlashning birinchisi.
2. Qolganlar navbat bilan yuradi. Chapdagi raqibda pika yoʻq — u bubna tashlaydi.
3. Sening tuzing hammasidan katta — qoʻl seniki.
4. Ikkinchi троп yurishi: sen yana козырь bilan boshlaysan — pika ikkiligi bilan.
5. Sheriging qoʻlni pika koroli bilan oladi.
6. Endi sheriging boshlaydi. Троп faqat ikki marta oʻynaldi, shuning uchun u козырь bilan davom etishi shart — pika uchligi bilan.
7. Sen qoʻlni pika damasi bilan olasan. Козырь bilan uchta boshlash ortda — троп bajarildi.
8. Endi jamoang козырь bilan boshlay olmaydi, toki biringiz boshqa mast bilan boshlamaguncha. Sen chervi koroli bilan boshlaysan.

Qachon tanlov boʻlmaydi#

• Agar senda boshlayotgan kartani ham qoʻshib hisoblaganda uchtadan kam козырь boʻlsa, oynasiz avtomatik ravishda царь e’lon qilinadi.
• Agar jamoangda allaqachon 5 yoki undan koʻp qoʻl boʻlsa, bu holda ham faqat царь mumkin. Istisno — бавян oʻynayotgan jamoa: unga троп e’lon qilish ham mumkin.
• Agar qoʻlingda faqat козырь kartalar boʻlsa, hech narsa e’lon qilish shart emas: oynasiz козырь bilan boshlaysan.
• Царь va троп raqiblarga ta’sir qilmaydi: cheklovlar faqat e’lon qilgan jamoaga tegishli.

Троп до конца#

Bu oʻyindagi eng jasur e’lon. Agar birdaniga uchta shart bajarilsa, oynada uchinchi tugma — Троп до конца paydo boʻladi:

• bu partiyaning birinchi yurishi, uni esa faqat держатель козыря qiladi;
• senda boshlayotgan kartani ham qoʻshib hisoblaganda 7 yoki undan koʻp козырь bor;
• троп e’lon qilishga hech narsa xalaqit bermaydi.

Троп до конца oddiy троп kabi ishlaydi, faqat козырь bilan boshlash uchta emas, yettita: jamoang dastlabki 7 qoʻlni faqat козырь bilan boshlab olish majburiyatini oladi. Nishonda Троп 7 yonib turadi.

• Buzilish: raqiblar hech boʻlmasa bitta qoʻl olsa yoki qoʻlni jamoangdagi козырь kartasi qolmagan oʻyinchi olsa. Partiya darhol «ТРОП СОРВАН» yozuvi bilan tugaydi va raqiblar 1 gʻalaba oladi.
• Muvaffaqiyat: barcha 7 qoʻlni oldingiz, hisob 7:0. Bu корт, va keyin, har qanday корт qilingandagi kabi, jamoaga бавян oʻynashni taklif qilishadi.

Перераздача#

Agar держатель козыря juda kuchsiz kartalar olsa, u kartalarni qaytadan tarqatishni (перераздача) soʻrashi mumkin. Перераздать tugmasi faqat quyidagi hollarda chiqadi:

• sen — держатель козыря, козырь allaqachon tanlangan va barcha 13 ta karta qoʻlda;
• birinchi yurish hali qilinmagan;
• qoʻlingda birorta ham rasmli karta yoʻq — na valet, na dama, na korol. Tuzlar rasmli karta hisoblanmaydi: tuzlar bilan ham qayta tarqatish mumkin.

Bosilgandan keyin hammaga bir-ikki soniya «ПЕРЕРАЗДАЧА» yozuvi va держатель qoʻlidagi barcha 13 ta karta koʻrsatiladi. Keyin kartalar qaytadan tarqatiladi: держатель oʻsha-oʻsha, u yana козырь tanlaydi, partiya va match hisobi esa oʻzgarmaydi. Перераздача soniga cheklov yoʻq, lekin har safar shart qaytadan tekshiriladi.

БакытНапарник

ТимурСоперник

ЭрланСоперник

АзаматТы

♣Козырь♣

ОНИ0МЫ0

ПЕРЕРАЗДАТЬ

ПЕРЕРАЗДАЧА

1. Senga 13 ta karta keldi, козырь allaqachon tanlangan. Kartalaringga qara: ikkita tuz bor, lekin birorta ham valet, dama yoki korol yoʻq.
2. Rasmli karta yoʻq — demak, перераздача soʻrash mumkin. Tuzlar rasmli karta hisoblanmaydi.
3. «Перераздать» tugmasi paydo boʻldi.
4. Uni bos.
5. Hamma «ПЕРЕРАЗДАЧА» yozuvini va sening kartalaringni koʻradi.
6. Kartalar qaytadan tarqatiladi: держатель oʻsha, u yana козырь tanlaydi, hisob oʻzgarmaydi.

Partiya oxiri#

Partiyani 7 ta qoʻlni birinchi boʻlib olgan jamoa yutadi. U nechta match gʻalabasini olishi partiya qanday tugaganiga bogʻliq:

Barcha misollar bilan batafsil — «Ochkolar va natijalar» hamda «Корт va бавян» boʻlimlarida.

Match#

• Mashqda va xonalarda match 7 gʻalabagacha, reyting oʻyinida — 3 gʻalabagacha davom etadi.
• Durang boʻlmaydi: partiya uchun gʻalabani faqat bitta jamoa oladi.
• Jamoalardan biri kerakli gʻalabalar sonini toʻplashi bilan match tugaydi. Shuning uchun ат-корт (7 gʻalaba) matchni darhol yutadi, корт (5 gʻalaba) esa — reyting matchini.
• Agar xonada tomoshabinlar boʻlsa, match tugamaydi. Har safar jamoa 2 gʻalaba toʻplaganda, tomoshabinlar yutqazganlar bilan joy almashadi va hisob qaytadan boshlanadi. Batafsil — «Onlayn va xonalar» boʻlimida.

Yurish uchun vaqt#

Vaqt faqat onlayn oʻyinda cheklangan. Mashqda xohlaganingcha oʻylashing mumkin.

• Yurish — 10 soniya. Ulgurmasang, vaqt zaxiradan — butun partiya uchun 20 soniya olinadi; bunda chiziq qizil boʻladi. Zaxira har bir partiya boshida, jumladan перераздача boʻlgandan keyin ham, qaytadan toʻladi.
• Козырь tanlash — 30 soniya.
• Бавян haqida qaror — 30 soniya.
• Agar vaqt va zaxira tugasa, oʻrningga bot yuradi va seni «Отсутствует» deb belgilashadi. Bu nimani anglatishi va nimani bosish kerakligi — «Yordam» boʻlimida.

Mashq va botlar#

Mashqda («Тренировка») sen uchta bot bilan oʻynaysan: roʻparangda sherik va ikkita raqib. Qiyinlik menyuda tanlanadi, odatiy holda «Лёгкий» darajasi turadi. Oʻyin paytida darajani oʻzgartirish matchni qaytadan boshlaydi.

Onlayn oʻyinlarda, mashqda qaysi daraja turganidan qat’i nazar, barcha botlar «Сложный» darajasida oʻynaydi.

Oʻyin qoidalarida yoʻq nozik jihatlar#

1. Корт va бавян birga hal qilinadi. 7:0 hisobida avval бавян uchun ovoz beriladi, faqat rad etilgandan keyingina корт yoki ат-корт hisoblanadi.
2. Oddiy gʻalaba har doim 1 gʻalaba beradi, yutqazganlar nechta qoʻl olganidan qat’i nazar — bitta yoki oltita.
3. Istalgan mastni козырь qilish mumkin, hatto birinchi beshta karta orasida yoʻq mastni ham.
4. «13» tanlanganda 13-kartani hamma koʻradi: u stol oʻrtasida ochiq koʻrsatiladi.
5. Bosib ketish shart emas. Mastga kichik karta qoʻyish va козырь boʻlsa ham u bilan urmaslik mumkin.
6. Царь qoʻlni olganga «oʻtadi». Agar царь e’lon qilingandan keyin qoʻlni sheriging olsa, козырь boʻlmagan karta bilan endi u boshlaydi.
7. Oʻynab boʻlingan троп jamoaning ikkala oʻyinchisiga ham козырь bilan boshlashni taqiqlaydi, toki ulardan biri boshqa mast bilan boshlamaguncha.
8. Троп до конца faqat держатель козыря tomonidan e’lon qilinadi, chunki partiyaning birinchi yurishini faqat u qiladi.
9. Перераздача cheklanmagan, tuzlar esa rasmli karta hisoblanmaydi.
10. Botlar hech qachon перераздача soʻramaydi.
11. Перераздача paytida держатель kartalarini hamma koʻradi — shunda har kim rasmli karta haqiqatan yoʻqligiga ishonch hosil qiladi.

Oʻyin qoidalaridagi maslahatlar#

KORT qoidalarida katta kartalar qanchalik tez-tez qoʻl olib kelishi hisoblab koʻrsatilgan:

• Istalgan mastdagi tuz taxminan 97% hollarda qoʻlni oladi. Raqiblarda bu mast tugamaguncha tuz bilan oʻynash oqilona.
• Korol — taxminan 81%, agar uni tuz bosib ketmasa. Tuz chiqmaguncha korolni asragan ma’qul.
• Dama — atigi 45% atrofida. Tuz va korol oʻynalguncha kutgan yaxshi.
• Har bir mastda atigi 13 ta karta bor. Agar senda ulardan 4 tasi yoki koʻprogʻi boʻlsa, ehtimol, bu mast senda boshqalarnikidan koʻproq. Agar bu козырь boʻlsa — u ustunlik beradi.